Kuchnia Grecji – jakich potraw musisz skosztować?
- oddaje się rozkoszy greckich przystawek – meze
- koulouri oraz pity – odwiedź grecką piekarnię, również – na śniadanie!
- na deser koniecznie zamów bakławę i popij są aromatyczną grecką kawą
Nie wszyscy zdają sobie sprawę, że kuchnia grecka należy do jednych z najsmaczniejszych na świecie. Podstawą większości dań są świeże, lokalne składniki (jagnięcina, baranina, warzywa, ryby, owoce morza, oliwa, zioła), a Grecy uwielbiają domowe niewyszukane obiady. Tradycyjne greckie potrawy serwuje się w większość tawern, dlatego zwiedzając Helladę, warto próbować lokalnej kuchni i odkrywać nowe smaki. Które potrawy stanowią top 10 greckiej kuchni? Sprawdźmy!
Sałatka po grecku – Horiatiki
Chociaż Polakom często wydaje się, że wiedzą, jak smakuje sałatka po grecku, jej oryginalna wersja mocno ich zaskakuje. Po pierwsze, nie ma w niej sałaty. Prawdziwa sałatka po grecku to chrupiące, grubo pokrojone warzywa (ogórek – często ze skórką, pomidory, papryka), plastry fety, cienko poszatkowana cebula i oliwki. Sałatkę doprawia się oliwą, solą, pieprzem i oregano. Jak już wspomnieliśmy, greckie potrawy narodowe charakteryzują się prostotą i taka właśnie powinna być oryginalna sałatka.
To, co zaskakuje turystów z Polski to też smak sałatki po grecku. Warzywa rosnące w klimacie śródziemnomorskim smakują zupełnie inaczej niż te, które zdarza się nam kupować w supermarketach. Oryginalna sałatka po grecku potrafi podbić serca nawet tych, którzy na co dzień nie przepadają za jedzeniem warzyw!
Moussaka
Moussaka jest prawdopodobnie jedną z najpopularniejszych potraw greckich. To danie, które chętnie zamawiają nawet wegetarianie – często jest serwowana bez mięsa. Czym jest moussaka?
Moussaka to rodzaj zapiekanki. Składa się ona z plastrów obsmażonego bakłażana, pomidorów, mielonego mięsa, czasami dodatkowo warstwy pokrojonych w plastry ziemniaków. Na wierzchu tego tradycyjnego dania greckiego znajduje się sos beszamelowy i roztopiony żółty ser. Moussaka to greckie jedzenie, które jada się w większości tamtejszych domów. Można zamówić je w każdej tawernie serwującej lokalne potrawy.
Souvlaki
Souvlaki to greckie przysmaki przypominające grillowane szaszłyki. Najczęściej przygotowuje się je z mięsa kurczaka lub drobno pokrojonej wieprzowiny. Souvlaki zazwyczaj są serwowane jako danie: do szaszłyków podaje się świeże warzywa i sos tzatziki (jogurt grecki, ogórek, czosnek, odrobina mięty), a czasami… frytki. Souvlaki można zjeść również w wersji fast-foodowej, zawinięte w pitę.
Warto wspomnieć tu jeszcze o gyrosie, czyli bardzo podobnym daniu zawiniętym w pitę. Różni się ono tym, że mięso opieka się tak, jak do tureckiego kebaba. Gyros w picie to szybkie danie, które z pewnością nasyci na dłużej.
Dolmades
Gdy wymienia się tradycyjne dania greckie, nie można zapomnieć o dolmades. To potrawa, która Polakom kojarzy się zazwyczaj z naszymi gołąbkami. Dolmades to nic innego jak farsz mięsny z ryżem zawinięty w liście winogron – są więc nieco mniejsze niż gołąbki (a ich zawijanie trudniejsze). Sekret smaku dolmades w dużej mierze tkwi właśnie w liściach, które powinny być delikatne. Grecy używają świeżych liści zbieranych w okolicy lub takich, które odstały się w uprzednio przygotowanej zalewie.
Jeśli chodzi o farsz, każda gospodyni ma swój sposób na jego doprawienie. Czasami do dolmades dodaje się rodzynek lub orzeszków piniowych. Przygotowując dolmades, trzeba pamiętać, by nie zawinąć ich zbyt ciasno. Ryż w farszu podczas gotowania pęcznieje i może rozerwać misternie zawijane liście winogron.
Pastisio
Pastisio z pewnością przypadnie do gustu wielbicielom włoskiej lasagne. Można śmiało nazwać tę potrawę grecką jej tutejszym odpowiednikiem. Pastisio to rodzaj zapiekanki z makaronu i mielonego mięsa. Makaron pastisio nie ma jednak formy dużych płatów. To długie, proste, puste w środku rurki (podobne do włoskiego penne), które ułożone warstwowo stanowią dolną część zapiekanki. Na to wykłada się warstwę farszu z mięsa mielonego, a na wierzch – sos beszamelowy i starty ser.
Pastisio, podobnie jak włoska lasagna, musi postać i „przegryźć się” przed podaniem. Jeśli zapiekanka dobrze się nie zetnie, na talerzach będzie się nieestetycznie rozpadać. Co ciekawe, czasami pastisio można zamówić w wersji wegetariańskiej. Zamiast mięsa dodaje się wtedy do niego granulatu sojowego.
Kuchnia Grecji i jej słynny sos tzatziki
Kuchnia grecka wielu Polakom kojarzy się też z wcześniej wspomnianym sosem tzatziki i podobnie jak w przypadku sałatki greckiej – to danie, będąc w Grecji, odkrywa się na nowo. Do przygotowania sosu tzatziki Grecy używają specjalnego gęstego jogurtu. To sprawia, że sos sprawdza się nie tylko jako dodatek do mięsa, ryb, czy grillowanych ziemniaków, ale też jako pasta na kanapkę. Tzatziki czasami podawane jest jako przystawka samodzielnie lub właśnie ze świeżym chlebem.
Spanakopita
Grecy uwielbiają ciasto filo. Jest bazą do wielu różnych greckich przysmaków. Spanakopita to coś w rodzaju wytrawnego placka. We wspomnianym cieśnie filo zawija się farsz ze szpinaku, fety i jajek, a następnie zapieka, a gotowa do jedzenia spanakopita ma zazwyczaj charakterystyczny kształt rulonu. W niektórych tawernach spanakopita jest serwowana z różnymi innymi rodzajami farszu.
Kuchnia Grecji na słodko – baklava
Wspominając tradycyjne greckie potrawy z ciastem filo, nie można zapomnieć o baklavie. To rodzaj deseru, który jest serwowany również w Turcji czy na Bliskim Wschodzie. Baklava to ciasto filo przełożone drobno siekanymi pistacjami lub migdałami (czasami orzechami włoskimi) wymieszanymi z miodem. Całość zapieka się, polewa słodkim syropem, a następnie kroi i serwuje w mniejszych kawałkach. Domowa, ręcznie robiona baklava to prawdziwy raj dla podniebienia. Znacząco przewyższa gotową baklavę dostępną w sklepach.
Keftedes
Keftedes to greckie jedzenie przypominające zapiekane pulpety. Najczęściej są serwowane z pieczonymi ziemniaczkami (czasem frytkami) lub pitą oraz sosem tzatziki. Keftedes to danie bardzo aromatyczne: do mięsa dodaje się sporo ziół. Pulpety tradycyjnie przygotowuje się z mięsa wołowego, jagnięcego lub ich mieszanki. Część osób zapieka je, inni przygotowują na grillu, a jeszcze inni – smażą na patelni.
Koulouri
Kuchnia grecka ma też odpowiednik polskiego bajgla, czyli koulouri. Koulouri często stanowi dodatek do porannej kawy czy przekąskę w ciągu dnia – można szybko kupić je na straganie na ulicy. Podobnie jak nasze bajgle, koulouri zazwyczaj są dostępne w różnych wersjach smakowych. Obwarzanek może być obsypany ziarnami sezamu, maku, pestkami słonecznika i innymi dodatkami. W kawiarniach koulouri czasami są sprzedawane jako kanapki np. z serem, pomidorami i szpinakiem lub w innych wersjach.
Czego napić się w Grecji?
Kuchnia grecka słynie nie tylko z prostych, pysznych dań, ale też z lokalnych alkoholi. Warto wspomnieć oczywiście o domowych winach, które w swojej ofercie mają nie tylko większe restauracje, ale i mniejsze tawerny. Na szczególną uwagę zasługuje retsina, czyli wino z dodatkiem żywicy sosny alpejskiej, o nietypowym charakterystycznym smaku.
Piwo nie jest tu popularnym napojem – najczęściej w knajpkach są do wyboru maksymalnie dwie lub trzy marki. Prawdziwe greckim trunkiem jest oczywiście słynne ouzo o charakterystycznym anyżowym smaku. Mniej osób słyszało o greckim bimbrze, czyli tsipouro, również wyróżniającym się anyżową nutką (tsipouro jest uważane za najstarszy bimber na świecie). Grecja jest też ojczyzną metaxy (brandy z domieszką wina). Lokalna metaxa ma o wiele głębszy ziołowy smak niż ta kupowana w Polsce.
Greckie przysmaki to też… kawa. Grecy uwielbiają czarną mocną kawę – herbatę pija się bardzo rzadko. Kawa podawana jest w małych filiżaneczkach ze szklanką wody, służącą do przepłukania ust. Bez problemu można zamówić też kawę z mlekiem. Napój jest serwowany tradycyjnie, na gorąco, lecz w upalne dni wiele osób spożywa go na zimno (kawa frappe – z lodem i mlekiem).
Kuchnia Grecji – co jeszcze warto o niej wiedzieć?
W Grecji podobnie jak w innych krajach śródziemnomorskich wspólne spożywanie posiłków jest ważną częścią kultury. Najważniejszym posiłkiem dnia jest kolacja, do której zasiada się dopiero wtedy, gdy upały nieco zelżeją. Śniadanie i lunch to zazwyczaj lekkie przekąski mające zaspokoić apetyt – nie celebruje się ich tak, jak kolacji.
Dla Greków bardzo ważna jest atmosfera przy stole. Kolacje czasami zamieniają się w prawdziwe imprezy z tańcami, w tym na stołach. Przy jedzeniu zapomina się o sztywnej etykiecie i podziałach: na wyspach częstym widokiem w lokalnych knajpach są wierni spożywający lunch ze swoim prawosławnym kapłanem. Nikt nie ma nic przeciwko jedzeniu prosto ze wspólnej miski, kruszeniu czy spożywaniu sporych kęsów. Pieczywo zazwyczaj rwie się w dłoniach, zamiast odkrajać jego plastry. W Grecji podobnie jak w Polsce gości w domu przyjmuje się suto zastawionym stołem. W restauracjach Grecy często sprzeczają się ze sobą o to, kto ureguluje rachunek – każdy chce wziąć to na siebie, co świadczy o dobrych manierach.
Kuchnia grecka to nie tylko tradycyjne potrawy, ale cały styl życia. Będąc na wakacjach w Grecji, warto wybrać się do lokalnej tawerny nie tylko po to, by skosztować pysznych dań, ale też poobserwować to, jak Grecy potrafią celebrować wspólny posiłek i wspólnie spędzany czas.